Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, yükseköğretim sisteminde önemli değişiklikleri beraberinde getirdi. Düzenlemenin en dikkat çeken maddesi ise öğrenci affı oldu.
Yeni yasayla birlikte hazırlık sınıfından lisansüstü eğitime kadar tüm kademelerde öğrenim görürken çeşitli nedenlerle üniversiteyle ilişiği kesilen ve daha önce çıkarılan öğrenci affından yararlanmayan kişiler için yeniden eğitim hakkı tanındı. Başvurularını süresi içerisinde yapan öğrenciler, 2026-2027 eğitim öğretim yılında üniversitelerine geri dönebilecek.
Öğrenci affından kimler yararlanabilecek?
Kanun kapsamında, hazırlık, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlarda eğitim görürken ilişiği kesilen öğrenciler, daha önce aynı kapsamda getirilen af düzenlemelerinden yararlanmamış olmaları şartıyla yeniden kayıt hakkı elde edecek. Ayrıca herhangi bir yükseköğretim programını kazandığı halde kayıt yaptırmayan adaylar da belirlenen süre içinde başvuruda bulunmaları halinde düzenlemeden faydalanabilecek. Başvuruların, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren dört ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna yapılması gerekiyor.
Kimler af kapsamı dışında kalacak?
Yeni düzenleme, bazı suçlardan hüküm giyen veya belirli gerekçelerle üniversiteyle ilişiği kesilen kişileri kapsam dışında bırakıyor. Terör suçları, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar ile sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler öğrenci affından yararlanamayacak. Ayrıca terör örgütleriyle üyelik, iltisak veya irtibat gerekçesiyle ilişiği kesilen öğrenciler de düzenleme kapsamına alınmadı. Polis Akademisi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki askeri eğitim kurumları da öğrenci affı kapsamı dışında tutuldu.
Yatay geçiş ve askerlik düzenlemesi
Kanunla birlikte üniversiteye dönen öğrencilere yatay geçiş imkânı da getirildi. Giriş puanları uygun olan öğrenciler, belirlenen şartları taşımaları halinde farklı diploma programlarına veya Anadolu, Ankara, Atatürk ve İstanbul üniversitelerinin açık öğretim programlarına yatay geçiş yapabilecek. Yeniden öğrencilik hakkı kazananların askerlik tecilleri ise Askeralma Kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilecek. Askerlik görevini yapmakta olan öğrenciler ise terhislerinin ardından iki ay içinde başvurmaları halinde bu haktan yararlanabilecek.
Üniversiteler için yeni yetkiler ve düzenlemeler
Kanun yalnızca öğrenci affını değil, yükseköğretim sistemine yönelik birçok yeni düzenlemeyi de içeriyor. Buna göre yükseköğretim kurumlarının açılması Yükseköğretim Kurulu’nun kararıyla gerçekleşecek. Eğitim faaliyetini sürdüren akademik birimlerin kapatılmasına ise niteliğine göre Cumhurbaşkanı veya YÖK karar verebilecek. Mali yapısını sürdüremeyen vakıf üniversitelerinin faaliyet izinlerinin kaldırılması ve öğrencilerinin devlet üniversitelerine devredilmesine ilişkin yeni hükümler de yasada yer aldı.
Ücret karşılığı tez yazdıranlara ağır yaptırımlar
Yeni düzenlemeyle akademik etik ihlallerine yönelik cezalar da ağırlaştırıldı. Başkasına ücretli veya ücretsiz tez, makale, kitap ya da proje hazırlatan kişilerin elde ettikleri akademik unvanlar iptal edilecek ve üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek. Bu tür çalışmaları hazırlayan, aracılık eden veya kullanan kişiler hakkında ise yüksek miktarda adli para cezası uygulanacak. Ayrıca mevzuata aykırı şekilde Türkiye’de yabancı yükseköğretim programı açan veya işletenler hakkında hapis ve para cezası öngören yeni hükümler de yürürlüğe girdi.
