Nöbetçi Eczaneler
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tasfiye edilmesine karar verilen yatırım fonlarında yatırımcıların varlıklarının nasıl nakde dönüştürüleceğini ve ödemelerin hangi yöntemle yapılacağını açıkladı. Borsa İstanbul’daki gelişmelerin ardından tasfiye kapsamına alınan fonlar için uygulanacak usul ve esaslar SPK’nın kararıyla netleşti.
Toplam büyüklüğü 800 milyar lirayı aşan ve 500 binin üzerinde yatırımcıyı doğrudan ilgilendiren süreçte iki banka portföy saklayıcısı olarak görevlendirildi. Tasfiye kapsamında fon varlıklarının nakde çevrilmesi ve elde edilen tutarın yatırımcılara payları oranında aktarılması planlanıyor.
Tasfiye edilen fonlarda ödeme süreci nasıl işleyecek?
SPK’nın belirlediği usule göre tasfiye kapsamındaki fonların tedavülde bulunan toplam katılma payı adedi ile yatırımcıların bireysel saklama hesaplarında bulunan katılma payları karşılaştırılarak mutabakat sağlanacak. Bu işlemin, tasfiye usul ve esaslarının yürürlüğe girmesinin ardından iki iş günü içinde tamamlanması öngörülüyor. Rehin, haciz ve tedbir gibi kısıtlamalar ile henüz gerçekleşmemiş emirlere ilişkin kayıtlar da Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) ve ilgili bankalar arasında kontrol edilecek.
İki banka tasfiye sürecinde görev yapacak
Tasfiye edilen fonların portföy saklama işlemleri için T. İş Bankası AŞ ve Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası AŞ görevlendirildi. Tera Portföy Yönetimi AŞ’nin kurucusu olduğu fonlarda Türkiye İş Bankası portföy saklayıcısı olarak görev yapacak. A1 Capital Portföy Yönetimi, Atlas Portföy Yönetimi, Bulls Portföy Yönetimi, Hedef Portföy Yönetimi, Pardus Portföy Yönetimi ve Pusula Portföy Yönetimi tarafından kurulan fonların portföy saklama işlemlerini ise Ziraat Bankası yürütecek.
Fon varlıkları nakde dönüştürülecek
Tasfiye sürecinin en önemli aşamalarından biri fonların portföylerinde bulunan finansal varlıkların nakde çevrilmesi olacak. SPK düzenlemesine göre finansal varlıklar Takasbank’ta ilgili bankalar nezdindeki hesaplarda saklanacak. Fonların repo, ters repo, borsa para piyasası işlemleri, vadeli mevduat ve katılma hesapları gibi işlemlerinden kaynaklanan borç ve alacakların mutabakatı da ilgili taraflar arasında gerçekleştirilecek.
Satış işlemlerinde piyasa koşulları dikkate alınacak
Fon portföyündeki finansal varlıkların satışında yatırımcıların menfaati, piyasa derinliği ve likidite koşulları gözetilecek. Bankalar, varlıkların niteliğine göre doğrudan satış talimatı verebilecek veya satış işleminin bir yatırım kuruluşu aracılığıyla gerçekleştirilmesini sağlayabilecek. Varlıkların satışından elde edilen nakdin ise SPK tarafından belirlenen tasfiye süreci ve ödeme planı çerçevesinde değerlendirilmesi mümkün olacak.
Yatırımcılara sahip oldukları pay oranında ödeme yapılacak
Tasfiye kapsamında elde edilen nakit, bankalar tarafından belirlenecek dönemlerde yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına aktarılacak. Ödeme tutarı, yatırımcının tasfiye edilen fondaki katılma payı sahipliği oranı dikkate alınarak hesaplanacak. Böylece fon varlıkları nakde çevrildikçe elde edilen tutarın yatırımcılara payları oranında aktarılması hedefleniyor.
Bazı iade talimatları da tasfiye kapsamına alınacak
SPK düzenlemesinde katılma paylarının iadesine ilişkin talimatların hangi tarihe kadar tasfiye kapsamına alınacağı da belirlendi. İhbarlı fonlarda 17 Eylül 2026 saat 13.30’dan sonra verilen katılma payı iade talimatları ile para piyasası fonlarında izahnamede belirtilen gün sonu valör atlama saatinden sonra verilen iade talimatları tasfiye kapsamında değerlendirilecek. TEFAS üzerinden verilen ancak gerçekleştirilemeyen iade talimatlarından kaynaklanan tutarlar ise fon hesabına borç olarak kaydedilecek. Bu borçların, fon varlıklarının nakde dönüştürülmesiyle elde edilen kaynaklardan öncelikli olarak ödenmesi planlanıyor.
TEFAS dışında da alım satım yapılamayacak
Tasfiye kararı verilen fonlarda 17 Eylül 2026 tarihinden itibaren TEFAS dışındaki dağıtım kanallarından da katılma payı alım ve iade talimatı gerçekleştirilemeyecek. Bununla birlikte 17 Eylül 2026 ve öncesinde fon portföyüne ilişkin verilen ancak takası henüz gerçekleşmemiş varlık ve işlem talimatlarının olağan süreç içerisinde tamamlanacağı belirtildi.
Tasfiye süreci en fazla üç ay sürecek
SPK’nın kararına göre ilgili fonların malvarlığının tasfiyesi, tasfiye duyurusunun yayımlandığı tarihten itibaren en fazla üç aylık sürenin sona ermesini takip eden ilk iş gününde tamamlanacak. Kurulun uygun görmesi halinde bu sürenin uzatılabilmesi mümkün olacak. Tasfiyenin tamamlanmasının ardından fon izahnamesinin yayımlandığı yerle ilgili işlemler de ticaret sicili üzerinden gerçekleştirilecek.
Fonlarda yaşanan krizin arka planında ne var?
Tasfiye kararının arka planında, bazı portföy yönetim şirketlerinin yönettiği fonlarda yaşanan likidite ve piyasa hareketliliğinin bulunduğu belirtiliyor. Özellikle bazı hisse ve para piyasası fonlarının diğer fonlara kıyasla yüksek getiriler sağlaması yatırımcıların ilgisini artırdı. Süreç içerisinde bazı fonların portföylerinde bulunan hisselerin fiyatlarında sert hareketler yaşanması ve yatırımcıların yoğun şekilde çıkış talebinde bulunması likidite sorunlarını gündeme taşıdı. Bazı portföy yönetim şirketlerinin ise fonlardan gelen talepleri karşılamakta zorlandığı yönündeki gelişmelerin ardından piyasadaki risklere ilişkin tartışmalar arttı. SPK’nın fonları işleme kapatarak tasfiye sürecini başlatmasıyla birlikte bundan sonraki aşamada fon varlıklarının satılması ve elde edilen nakdin yatırımcılara aktarılması gündeme geldi.
Tasfiye süreci yüz binlerce yatırımcıyı ilgilendiriyor
SPK’nın tasfiye kararının kapsamı, yatırım fonlarındaki yatırımcı sayısı ve fonların toplam büyüklüğü nedeniyle dikkat çekiyor. İşleme kapatılan fonlarda yüz binlerce yatırımcının birikimi bulunurken, portföylerin önemli bölümünü hisse senetleri oluşturuyor. Verilen bilgilere göre işleme kapatılan 127 fonda yaklaşık 515 bin yatırımcının bulunduğu ve toplam büyüklüğün yaklaşık 827 milyar liraya ulaştığı belirtiliyor.