Şerhsiz Bir İmza

Her 10 Kasım sabahı, saat dokuzu beş geçe, bu ülkede milyonlarca insan aynı anda durur. Dışarıdan bakan biri bunu bir yas sanabilir. Yas da vardır, doğru. Ama o bir dakikanın içinde yastan daha derin bir şey saklıdır: “Bir yemin”. Biz o sirenle yalnızca onu anmayız.

Yıllar önce verilmiş bir sözü yeniden, sessizce, içimizden tekrarlarız. 10 Kasım, bu milletin yemin tazeleme günüdür! Bir Yol, Bir Vapur, Bir Cümle Her yemin bir yola verilir. Bizim yolumuz bir cümleyle başlar: “1919 senesi Mayısının 19’uncu günü Samsun’a çıktım.” Nutuk’un ilk cümlesidir bu. Ardında işgal altında bir ülke, dağıtılmış bir ordu, umudunu yitirmiş bir halk vardır.

Önünde ise hiçbir şey yoktur; ne bir devlet, ne bir hazine, ne de bir garanti. Yaşlı bir vapurdan Samsun’a ayak basan bir avuç insan ve tek bir inanç vardır. O inancı birkaç hafta sonra Amasya’da şöyle yazar: “Milletin istiklâlini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” Bu cümleyi her okuduğumda içim ürperir. Çünkü bunun anlamı şudur: Bizi kimse kurtarmayacak.

Ne bir başka devlet, ne bir mucize, ne de bir lider. Kurtuluş, ancak bu milletin kendi kararıyla gelecek. Bugün de böyle. Raylar Boyunca Bekleyenler Samsun’da başlayan o mücadelenin üzerinden on dokuz yıl geçmişti ki, 1938’in Kasım’ında o yolun ilk yolcusu, yolunu bize bırakıp gitti. Naaşı İstanbul’dan Ankara’ya götürülürken, trenin geçtiği raylar boyunca Kasım gecesinin ayazında köylülerin ellerinde fenerlerle beklediği anlatılır.

Ona son kez el sallamak için saatlerce, belki geceler boyu. Okumayı onun açtığı okullarda öğrenmiş çocuklar, ilk kez onun verdiği hakla sandığa gitmiş kadınlar, toprağı onun kurtardığı köylüler… O fenerleri tutan eller, bir cenazeyi uğurlamıyordu yalnızca. Bir emaneti teslim alıyordu. O emanet elden ele geçti. Dedelerimizden babalarımıza, babalarımızdan bize. Şimdi bizim elimizde. Ve bir gün çocuklarımıza teslim edeceğiz.

Anmak Değil, Anlamak Her 10 Kasım’da paylaşılan, ona atfedilen meşhur bir söz vardır: “Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir.” İşte 10 Kasım’ın asıl sorusu da budur: Onu gerçekten anlıyor muyuz? Anlamak; bir fotoğrafın önünde durmak değil, o fotoğraftaki adamın neden o kadar yorgun baktığını bilmektir. Neden kadına seçme ve seçilme hakkını verdiğini, neden okulları birleştirdiğini, neden din ile devleti birbirinden ayırdığını, neden “Hayatta en hakiki mürşit ilimdir” dediğini anlamaktır.

Her devriminin aslında karanlığa karşı verilmiş bir savaş olduğunu, o savaşın da bitmediğini bilmektir. Onu anlayan, onu yalnızca anmakla yetinemez. Çünkü onu anlamak, kavgasını devralmak demektir. Ne Olursa Olsun O bunu biliyordu. Gençliğe Hitabe’de bizi önceden uyarmıştı: “İstikbalde dahi, seni bu hazineden mahrum etmek isteyecek dahilî ve haricî bedhahların olacaktır.” Ve bize bir şartsızlık bırakmıştı: “Bir gün, istiklâl ve Cumhuriyeti müdafaa mecburiyetine düşersen, vazifeye atılmak için, içinde bulunacağın vaziyetin imkân ve şeraitini düşünmeyeceksin!” Koşulları düşünmeyeceksin. Ne kadar güçsüz olduğunu, ne kadar yalnız kaldığını, rüzgârın hangi yönden estiğini düşünmeyeceksin.

Biliyorum, bugün bu yolda yürümek kolay değil. Kimi zaman ışık uzaklaşıyor gibi geliyor, kimi zaman yol daralıyor. Ama ne zaman yorulsam aklıma 1919 geliyor. O yola çıktığında elinde bizim bugün sahip olduklarımızın hiçbiri yoktu: ne bir Cumhuriyet, ne bir Meclis, ne bir hukuk, ne de okumuş bir nesil. O, tüm bunlara rağmen korkusuzca, yılmadan yürüdü. Bizim karanlığımız, onun yola çıktığı gecenin karanlığından daha koyu değil. Bu yüzden ne olursa olsun bu yoldan dönmeyeceğiz. Kim ne derse desin, rüzgâr nereden eserse essin, onun açtığı yolda yürümeye devam edeceğiz.

Her Sabah Söylenen O Cümle Bu ülkede birçok kuşak, çocukluğunda her sabah okul bahçesinde aynı cümleyi söyleyerek büyüdü: “Ey Büyük Atatürk! Açtığın yolda, gösterdiğin hedefe durmadan yürüyeceğime ant içerim.” O cümleyi o yaşlarda belki tam anlamadık. Bugün anlıyoruz. “Durmadan” kelimesinin ne kadar ağır olduğunu, o yolda yürümenin bazen bir ömre mal olduğunu, ama başka türlü yaşamanın bize yakışmadığını artık biliyoruz.

Kayıtsız Şartsız Bu köşede her yazıda bir şeye şerh düşüyorum. Çoğunluğun kararına, hukuksuz bir tutuklamaya, haksız bir davaya karşı oyumu kayda geçiriyorum. Bu benim işim. Ama bugün, ilk kez, şerhsiz bir imza atıyorum. Saat dokuzu beş geçe sirenler çaldığında içimden bir kez daha söyleyeceğim: Açtığın yolda, gösterdiğin hedefe durmadan yürüyeceğim. Seni yalnızca anarak değil, anlayarak; yalnızca severek değil, mücadeleni yaşatarak. Son nefesime dek! Bu yemine kayıtsız şartsız imza atıyorum! Huzur içinde uyu, Gazi Mustafa Kemal. Yolun yolumuzdur!