Dün Ankara’da, AKP Kongre Merkezi’nde yine bir “katılım töreni” vardı. Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı’nda yedi belediye başkanı ile iki belediye başkanvekilinin, toplam dokuz ismin yakasına AKP rozeti takıldı. Aralarında Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanı Candan Yüceer de vardı, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanvekili Büşra Özdemir de. Hiçbiri o koltuğa AKP’nin adayı olarak oturmadı.
Candan Yüceer’i Tekirdağlılar 31 Mart 2024’te CHP’nin adayı olarak seçti. Sonra YENİ Parti’ye geçti. 7 Kasım’da YENİ Parti’den de istifa etti ve on iki gün sonra yakasında AKP rozetiyle belirdi. İki buçuk yıl, üç parti, üç rozet. Değişmeyen tek şey makam koltuğu. Dünkü törenle birlikte, 31 Mart 2024’ten bu yana başka partilerden ya da bağımsız olarak seçilip AKP’ye geçen belediye başkanı ve başkanvekili sayısı yüz on yediye ulaştı. Bunların kırk dördü CHP’den, kırk üçü Yeniden Refah Partisi’nden, on ikisi İYİ Parti’den seçilmişti. Tutuklanan başkanların yerine yapılan başkanvekili seçimleriyle el değiştiren beş belediye de eklenince, sandıkta kazanamadığı hâlde yönetimi AKP’ye geçen belediye sayısı yüz yirmiyi aşıyor.
Aralarında beş büyükşehir ve iki il belediyesi var: Aydın, Bursa, İzmir, Tekirdağ, Antalya, Afyonkarahisar ve Nevşehir. Mesele Artık Transfer Değil Bu tabloya hâlâ “siyasette parti değiştirmek olağandır” diye bakan varsa, ya olan biteni görmüyor ya da görmek istemiyor. Süreç çoktan başka bir boyut kazandı. Bir yanda tutuklanan belediye başkanları, kayyum atanan belediyeler, meclis üyelerinin saf değiştirmesiyle sonuçlanan başkanvekili seçimleri; öbür yanda e-Devlet’ten gelen istifalar ve ardı ardına düzenlenen rozet törenleri. YENİ Parti Grup Başkanvekili Gökhan Günaydın geçen ay otuz iki belediye başkanının tutuklu olduğunu söylemiş, tabloyu “havuç ve sopa” sözleriyle özetlemişti.
İş bununla da bitmiyor. Ulusal basında çıkan haberlere göre muhalefet listelerinden seçilip AKP’ye geçen belediye başkanlarına, parti genel merkezinde ve ilgili bakanlıklarla yapılan toplantılarda AKP’nin çalışma sistemi, siyasi dili ve yerel yönetim politikaları anlatılıyor. Adı da konmuş: “Uyum eğitimi.” Yani seçmenin muhalefet adayı diye seçtiği başkan, şimdi iktidarın diliyle konuşmayı öğreniyor. Bunun adı transfer değildir. Bunun adı, sandıkta kaybedilen yerel yönetimlerin sandığın dışında, adım adım geri alınmasıdır. Bu düzene şerh düşüyorum! “Milyonda Bir Bile Olasılık Yok” İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Ağustos 2025’te AKP’ye geçme ihtimali sorulduğunda “Milyonda bir bile bir olasılık yok” demişti; 7 Ekim 2026’da AKP rozetini taktı. İzmirli seçmen o “milyonda bir” ihtimale, Aydınlı seçmen de Özlem Çerçioğlu’nun AKP rozetine oy vermedi.
“Asla” diyenin ertesi gün rozet taktığı bir siyasette seçmen artık kime oy verdiğini değil, oy verdiği kişinin hangi partinin kapısında biteceğini tahmin etmek zorunda bırakılıyor. Oysa bu ülkede seçmen bir insan fotoğrafına değil, bir parti ambleminin altındaki kutucuğa mühür basar; o partinin programına, kadrosuna, iktidar karşısındaki duruşuna oy verir. Belediye meclis üyelerinin koltuğu ise düpedüz parti listesine verilmiş oyların karşılığıdır. Seçimden sonra parti değiştiren başkan, seçmenine “Sizin oyunuzla geldim ama kendi hesabımla kalacağım” demiş olur. Bu, siyasi tercih değil seçmenin emanetine sırt çevirmektir. Kural Bilerek Yazılmıyor Bugün parti değiştirmek hukuken serbest. Anayasa’nın 68. maddesi partilere girme ve partilerden ayrılma hakkını güvenceye alır. Ama bu, partiden ayrılma hakkıdır; seçmenin emanet ettiği makamı yanında götürme hakkı değildir.
Hatırlatayım: 1982 Anayasası’nın 84. maddesinin ilk hâlinde, partisinden istifa ederek başka bir partiye giren milletvekilinin üyeliğinin düşmesine Meclis karar verebiliyordu. Bu hüküm 1995’te kaldırıldı; belediye başkanları için ise böyle bir güvence hiç olmadı. Çözüm de bellidir. Siyasi Partiler Kanunu’na, seçimle göreve gelen belediye başkanı ve meclis üyelerinin görev süresi boyunca başka bir partiye üye olamayacağı, hiçbir partinin onları üyeliğe kabul edemeyeceği yazılır. Belediye Kanunu’na da partisini değiştiren başkanın başkanlığının kendiliğinden düşeceği eklenir. Gökhan Günaydın, henüz CHP Grup Başkanvekiliyken, 7 Kasım 2025’te, yani tam bir yıl önce bu yönde bir kanun teklifini Meclis’e sundu. Teklif yasalaşmadı, rozet törenleri ise hız kesmeden sürüyor. Bence kural yazılmıyor, çünkü bu boşluk birilerinin çok işine yarıyor. Bari Belediyeleri Kaldırın! Madem amaç bu ülkede AKP’li olmayan tek bir belediye bırakmamak, bu kadar zahmete ne gerek var?
Tutuklama, kayyum, başkanvekili seçimi, e-Devlet’ten istifa, rozet töreni, uyum eğitimi… Daha kestirme bir yol önereyim: Belediyeleri kaldırın. Ya da adını açıkça koyun. Belediyeleri İçişleri Bakanlığı’na bağlı, hiçbir özerkliği olmayan bir taşra teşkilatına dönüştürün. İl belediyelerini valiliklere, ilçe belediyelerini kaymakamlıklara bağlayın. Başkanları da seçimle değil, atamayla getirin. Hiç değilse seçim masrafından kurtulursunuz. Elbette bu, Anayasa’nın 127. maddesinin, yerinden yönetim ilkesinin ve Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın açıkça çiğnenmesi olur. Elbette çağdışı olur. Ama en azından dürüst olur. En azından seçmen, mührünü bastığı oyun birkaç ay sonra bir rozet töreninde başka bir partiye devredileceği bir oyunun figüranı yapılmaz. En azından göstermelik ve çağdışı da olsa yazılı bir kuraldan, bir hukuktan söz edebiliriz.
Bugünkü düzende ise ortada ne kural var ne hukuk. Seçim takvimi var, sandık var; ama sandığın sonucu yalnızca bir ara durak. Asıl sonuç, sandıktan aylar sonra, bir kongre salonunda rozetlerle ilan ediliyor. Muhalefetin Sessizliğinin İzahı Yok Asıl soruyu ise muhalefete sormak gerekiyor. Beş büyükşehir, iki il, yüz on yedi belediye başkanı ve başkanvekili… Bu tabloya rağmen muhalefet partilerinin ortak bir tavır, ortak bir hukuk mücadelesi, ortak bir direniş hattı kurabildiğini söylemek mümkün değil. Her parti kendi kaybını kendi başına sayıyor. Birinin başkanı rozet takarken öbürü susuyor; sıra kendisine geldiğinde de yanında duracak kimseyi bulamıyor. Bu kabullenişin, bu dağınıklığın hiçbir izahı yoktur.
Daha da ağırı var. Bütün bunlar yaşanırken iktidarın masaya koyduğu herhangi bir öneriye, herhangi bir anayasa taslağına, “uzlaşma” ya da “süreç” adı altında önüne getirilen herhangi bir metne onay veren kim olursa olsun, bunun mantıklı hiçbir açıklaması olamaz. Seçmeninin oyunu rozet törenlerinde kaybeden bir parti, aynı iktidarla hangi anayasayı yazacak, hangi uzlaşmaya imza atacak? Bunu seçmene anlatamazsınız. Sandığa gidip sizin adayınıza mühür basan, sonra o mührün başka bir partinin yakasında rozete dönüştüğünü gören seçmene “iktidarla masaya oturuyoruz” diyemezsiniz. Diyorsanız, seçmenin iradesine sahip çıkmak sizin de önceliğiniz değil demektir. Sandığa atılan oy, rozetle devredilemez. Seçmenin mührü, kimsenin yakasına takılacak bir süs değildir. Seçmenin mührünü rozete çeviren bu düzene, bu düzeni kabullenen muhalefete ve bu düzenle aynı masaya oturan herkese şerh düşüyorum!
Av. Arif Anıl ÖZTÜRK

