Emekli aylıklarına yönelik yeni düzenleme beklentisi sürerken, Ankara kulislerinde dört farklı formülün gündemde olduğu iddia edildi. Yaklaşık 17 milyon emekliyi ilgilendiren çalışmada en düşük emekli aylığının artırılması, refah payı verilmesi, prim gününe göre ek ödeme yapılması ve ileri yaştaki emeklilere destek sağlanması seçeneklerinin değerlendirildiği belirtiliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın emeklilere yönelik düzenleme için yılbaşını işaret etmesinin ardından ekonomi yönetimi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın farklı modeller üzerinde çalıştığı öne sürülüyor. SSK, Bağ-Kur ve memur emeklilerinin yanı sıra dul ve yetim aylığı alan hak sahiplerinin de düzenlemeden etkilenmesi bekleniyor. Masadaki formüllerin ve rakamların henüz kesinleşmediği, nihai kararın etki analizleri ile bütçe hesaplamalarının ardından verilmesinin beklendiği ifade ediliyor.
En düşük emekli maaşı 35 bin TL olabilir mi?
Gündemdeki ilk senaryo, en düşük emekli aylığının yükseltilmesine yönelik. Mevcut durumda 23 bin 552 TL olarak uygulanan taban aylığın, yıl sonu enflasyon farkıyla yaklaşık 26 bin TL seviyesine çıkabileceği hesaplanıyor. Bu artışa refah payı veya seyyanen destek eklenmesi halinde en düşük emekli maaşının 30 bin TL ile 35 bin TL arasına yükseltilmesi seçenekler arasında gösteriliyor. Ancak 35 bin TL ihtimali şu aşamada kesinleşmiş bir zam kararı değil, kulislerde konuşulan senaryolardan biri olarak değerlendiriliyor.
Refah payıyla zam oranı yüzde 30’a ulaşabilir
Bir diğer formül ise emekli maaşlarına enflasyon farkının yanı sıra refah payı eklenmesi. Mevcut beklentilere göre SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 10, memur emeklileri için ise yüzde 8 civarında altı aylık enflasyon farkı oluşabileceği öngörülüyor. Bu oranlara 10 ila 15 puan arasında refah payı eklenmesi durumunda toplam zam oranının yüzde 20 ile yüzde 30 aralığına ulaşabileceği hesaplanıyor. Böyle bir düzenlemenin hayata geçirilip geçirilmeyeceği ise yapılacak değerlendirmelerin ardından belli olacak.
Prim gününe göre 10 bin TL’ye kadar ek ödeme
Masadaki seçeneklerden biri de emeklilere ödenen prim miktarı ve prim gün sayısının maaş hesaplamalarında daha fazla dikkate alınması. Bu modelde farklı prim gün sayılarına göre kademeli bir destek sistemi oluşturulması üzerinde durulduğu öne sürülüyor. İddialara göre 1.800 günle malulen emekli olanlardan 9 bin gün ve üzerinde prim ödeyenlere kadar farklı gruplar belirlenebilecek. Prim gün sayısına bağlı olarak emeklilere 5 bin TL ile 10 bin TL arasında değişen seyyanen ödeme yapılması da değerlendirilen seçenekler arasında yer alıyor. Bu formülle uzun yıllar prim ödeyen emekliler ile daha düşük prim gün sayısıyla emekli olanlar arasındaki aylık farkının yeniden artırılması amaçlanıyor.
60 ve 65 yaş üzerindekilere ek destek gündemde
Emekli maaşlarına yönelik bir başka senaryonun ise yaş kriterine dayanabileceği belirtiliyor. Özellikle 60 ve 65 yaş üzerindeki emeklilerin sağlık ve bakım giderlerinin dikkate alınarak ek ödeme yapılması seçeneği üzerinde durulduğu aktarılıyor. Bu modelin uygulanması halinde yalnızca prim gün sayısı değil, emeklinin yaşı da destek miktarının belirlenmesinde etkili olabilecek. Ancak yaş ve prim gününün birlikte değerlendirileceği sistemin teknik ayrıntıları henüz netleşmiş değil.
Bayram ikramiyelerine zam beklentisi
Emeklilerin gündemindeki bir diğer başlık ise bayram ikramiyeleri. Geçen yıl 4 bin TL olarak ödenen bayram ikramiyelerinin artırılması da olası düzenlemeler arasında gösteriliyor. İkramiyelerin en az 5 bin TL seviyesine yükseltilmesine yönelik bir düzenlemenin şubat ayında TBMM gündemine gelebileceği öne sürülüyor. Ancak bu konuda da henüz açıklanmış kesin bir tutar veya resmî karar bulunmuyor.
Emekli düzenlemesinin maliyeti 1,1 trilyon TL’yi bulabilir
Gündemdeki seçeneklerin hayata geçirilmesinin kamu maliyesine önemli bir yük getirebileceği hesaplanıyor. Üzerinde çalışıldığı belirtilen düzenlemelerin toplam maliyetinin yaklaşık 1,1 trilyon TL’ye ulaşabileceği öne sürülüyor. 2027 yılı bütçe teklifinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na ayrılan ödeneğin bir önceki yıla göre yüzde 60’ın üzerinde artırılması da emeklilere yönelik olası düzenlemeler kapsamında değerlendiriliyor. Bununla birlikte bütçedeki artışın ne kadarının emekli maaşlarına ilişkin yeni düzenlemeler için kullanılacağı konusunda resmî bir açıklama yapılmış değil.
Kademeli emeklilik için henüz teknik çalışma bulunmuyor
Emeklilerin yakından takip ettiği kademeli emeklilik konusu da gündemdeki yerini koruyor. Ancak 1999 sonrasında sigorta girişi bulunanları ilgilendiren kademeli emeklilik konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde henüz teknik bir çalışma yürütülmediği belirtiliyor. Emekli maaşlarına ilişkin dört farklı formülün ise etki analizleri ve bütçe hesaplamalarının tamamlanmasının ardından netlik kazanması bekleniyor. Milyonlarca emeklinin gözü, yılbaşında hayata geçirilmesi beklenen düzenlemeye ilişkin hükûmetten gelecek açıklamalara çevrilmiş durumda.

