İşsizlik maaşında hesaplama değişebilir: İŞKUR genelge için harekete geçti

İşsizlik maaşının hesaplanmasına ilişkin tartışmada, birden fazla işyerinde aynı dönemde çalışanları ilgilendiren yeni bir gelişme yaşandı. İki ayrı işyerinden sigortalı olarak çalışan bir kişi, her iki işyerinden elde ettiği kazanç üzerinden işsizlik sigortası primi ödenmesine rağmen ödeneğinin toplam kazancı esas almayan bir yöntemle hesaplandığını belirterek Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurdu.

KDK, başvuruyu değerlendirerek işsizlik ödeneğinin yeniden hesaplanması ve varsa eksik ödemenin yapılması yönünde Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğüne tavsiye kararı verdi. Kararın ardından İŞKUR’un uygulamaya ilişkin genelgede değişiklik yapılması için çalışma başlattığı aktarıldı.

KDK, iki işyerinden elde edilen kazançların toplamının esas alınmasını istedi

Başvuruya konu olayda çalışan, aynı dönemde iki ayrı işyerinde çalıştığını ve her iki işyerinden bildirilen kazançları üzerinden işsizlik sigortası primi ödendiğini belirtti. Buna karşın işsizlik ödeneğinin hesaplanmasında iki işyerinden elde edilen kazançların toplamı yerine aritmetik ortalama yönteminin kullanılmasına itiraz etti. Kamu Denetçiliği Kurumu, değerlendirmesinde bu yöntemin çalışanın işsizlik nedeniyle yaşadığı gelir kaybının telafi edilmesini daha da sınırlayabileceğine işaret etti. KDK, her biri üzerinden işsizlik sigortası primi ödenen kazançların, kanunda açıkça öngörülmeyen bir yöntemle ortalama alınarak azaltılmasının işsizlik sigortasının amacı, sosyal güvenlik hakkı ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmadığını kaydetti. Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca’nın imzasıyla verilen tavsiye kararında, başvuru sahibinin işsizlik ödeneğinin son dört aylık dönemde iki işyerinden bildirilen prime esas kazançların aylık toplamı dikkate alınarak yeniden hesaplanması istendi.

İŞKUR’dan eksik ödenen tutarların yeniden değerlendirilmesi bekleniyor

KDK’nın kararında, hesaplama yapılırken aynı aylara ilişkin prim ödeme gün sayılarının mükerrer biçimde toplanmaması gerektiği de vurgulandı. Yeniden hesaplamanın 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 50’nci maddesinde belirlenen sınırlar çerçevesinde yapılması ve ortaya çıkabilecek farkın başvuru sahibine ödenmesi tavsiye edildi. Karar sonrasında İŞKUR’un işsizlik ödeneği genelgesinde değişiklik yapılması için çalışma başlattığı bildirildi. Düzenlemenin kapsamı ve uygulamanın nasıl şekilleneceğine ilişkin ayrıntıların ise yapılacak resmî açıklamalarla netleşmesi bekleniyor.

İşsizlik maaşı alabilmek için hangi şartlar aranıyor?

İşsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için kişinin işsiz kalması tek başına yeterli olmuyor. İş sözleşmesinin kendi istek ve kusuru dışında sona ermesi, işten ayrılmadan önceki son 120 gün boyunca hizmet akdine tabi olunması ve son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş olması gerekiyor. Şartları karşılayan çalışanların ödenek süresi, son üç yıldaki prim günlerine göre belirleniyor. İşsizlik maaşının hesaplanmasında ise işten ayrılmadan önceki son dört aylık prime esas kazanç dikkate alınıyor. Günlük işsizlik ödeneği, bu dönemdeki günlük ortalama brüt kazancın yüzde 40’ı üzerinden hesaplanıyor. Bununla birlikte aylık ödeme, brüt asgari ücretin yüzde 80’ini aşamıyor. Dolayısıyla önceki kazanç yükselse bile işsizlik ödeneği belirlenen üst sınırın üzerine çıkamıyor.

İşsizlik maaşı kaç ay boyunca ödeniyor?

İşsizlik ödeneğinin süresi, çalışanın iş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son üç yılda ödediği işsizlik sigortası primine göre değişiyor. Bu kapsamda 600 gün primi bulunanlara 180 gün, 900 gün primi bulunanlara 240 gün, 1.080 gün primi bulunanlara ise 300 gün süreyle işsizlik ödeneği veriliyor. Buna göre gerekli koşulları sağlayan çalışanlar, prim günlerine bağlı olarak 6, 8 veya 10 ay işsizlik maaşı alabiliyor. Ödeneğin süresi ve tutarı, kişinin sigortalılık geçmişi ile ilgili mevzuatta yer alan koşullara göre belirleniyor.

İşsizlik maaşı başvurusunda 30 günlük süreye dikkat

İş sözleşmesi sona eren çalışanların, işten ayrılış tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde İŞKUR’a başvurması gerekiyor. Başvuru, İŞKUR üzerinden şahsen veya elektronik ortamda yapılabiliyor. Otuz günlük süre geçtikten sonra da başvuru yapılabilse de mücbir sebepler dışında yaşanan gecikmeler, hak kazanılan toplam ödenek süresinden düşülebiliyor. Bu nedenle işsizlik maaşından yararlanmak isteyen çalışanların başvuru süresini kaçırmaması önem taşıyor. KDK’nın tavsiye kararı ise özellikle aynı dönemde birden fazla işyerinde çalışanların işsizlik ödeneği hesabında hangi kazançların esas alınacağına ilişkin uygulamanın yeniden değerlendirilmesini gündeme taşıdı.