Nöbetçi Eczaneler
CHP Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, TBMM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada fon skandalı, HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’ndaki patlama ve yaklaşan asgari ücret görüşmelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fon krizinin Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük soygunlarından biri olduğunu savunan Türeli, gerçeklerin ortaya çıkarılması için Meclis Araştırma Komisyonu kurulması gerektiğini söyledi.
BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun görevden affını istemesinin yeterli olmadığını ifade eden Türeli, sermaye piyasalarını denetleyen kurumların üst düzey yöneticilerinin de görevden alınmasını istedi. Asgari ücretin mevcut ekonomik koşullarda açlık sınırının gerisinde kaldığını belirten Türeli, ücret belirleme sisteminde köklü değişiklik yapılması çağrısında bulundu.
“Fon soygunu Meclis araştırmasıyla aydınlatılmalı”
Fon krizinin günlerdir kamuoyunun gündeminde olduğunu belirten Rahmi Aşkın Türeli, iktidarın konuyu ele alış biçiminin gerçeklerin ortaya çıkmasını engellediğini savundu. CHP olarak daha önce de Meclis Araştırma Komisyonu kurulmasını istediklerini hatırlatan Türeli, bu komisyonun iktidar ve muhalefet milletvekillerinin katılımıyla çalışması gerektiğini dile getirdi. Soruşturma kapsamında uzmanların ve olay döneminde görev yapan yetkililerin dinlenmesini isteyen Türeli, fon işlemlerinin en ince ayrıntısına kadar incelenmesi gerektiğini söyledi. Türeli, yaşananları “Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük soygunlarından biri” olarak nitelendirerek, toplumsal baskının zamanla azalacağı düşüncesiyle konunun kapatılamayacağını ifade etti.
Türeli’den Kavcıoğlu dahil tüm yöneticilerin görevden alınması çağrısı
Sermaye piyasalarının işleyişine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Türeli, Türkiye’de bankacılık sisteminin yanı sıra sermaye piyasalarının da tasarrufların yatırıma dönüşmesinde önemli bir kanal olduğunu söyledi. 1981 yılında Sermaye Piyasası Kanunu’nun çıkarıldığını, 1982’de Sermaye Piyasası Kurulu’nun, 1985’te ise İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nın kurulduğunu hatırlatan Türeli, sonraki yıllarda Merkezi Kayıt Kuruluşu ve Takasbank gibi kurumlarla sistemin genişlediğini belirtti. Bu kurumların denetim ve gözetim görevlerini yerine getiremediğini savunan Türeli, fon skandalının yalnızca belirli kişiler üzerinden ele alınamayacağını dile getirdi. SPK, BDDK, Borsa İstanbul, Merkezi Kayıt Kuruluşu ve Takasbank’ın başkanları, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerinin görevden alınması gerektiğini söyledi.
“Cumhurbaşkanı’nın bildiği liste Meclis ve kamuoyuyla paylaşılmalı”
Fon işlemlerinde yüksek miktarda alım satım yapan kişilerin listesinin açıklanmasını isteyen Türeli, Cumhurbaşkanı’nın bu listeleri bilmesinin yeterli olmadığını ifade etti. Söz konusu bilgilerin TBMM ve kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini belirten Türeli, şeffaflığın sağlanması için tüm işlemlerin araştırılması çağrısını yineledi. Türeli, yalnızca fon işlemlerinde yer alan kişilerin değil, denetim görevini yerine getirmeyen kurumların sorumluluğunun da ortaya çıkarılması gerektiğini vurguladı. Kimlerin sorumluluğu bulunduğunun belirlenmesi için Meclis çatısı altında kapsamlı bir araştırma yürütülmesini istedi.
“İstifa mekanizması bile ortadan kaldırıldı”
BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu’nun görevden affını istediğine ilişkin haberlere de değinen Türeli, bu adımın yeterli olmayacağını söyledi. Türeli, kamu yönetiminde istifa yerine görevden af talebinin öne çıkmasını eleştirerek Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ni hedef aldı. Sistemde üst düzey yöneticilerin görevlerinin Cumhurbaşkanı’nın kararına bağlı olduğunu savunan Türeli, bunun Türkiye’nin kurumsal yapısı açısından kabul edilemez olduğunu dile getirdi. Fon skandalının yalnızca geçmişte yaşananların ortaya çıkarılması bakımından değil, benzer olayların gelecekte önlenmesi açısından da önemli olduğunu belirten Türeli, yaşananların sermaye piyasalarına duyulan güveni sarstığını söyledi. Vatandaşların sermaye piyasalarından uzaklaşarak birikimlerini döviz, altın veya yastık altında değerlendirmeye yönelebileceği uyarısında bulundu.
Açlık sınırı asgari ücreti 10 bin lira aştı
Konuşmasında yaklaşan asgari ücret görüşmelerine de geniş yer ayıran Türeli, Türkiye’de gelir dağılımının ciddi biçimde bozulduğunu savundu. Uygulanan ekonomi politikalarının işçi, memur ve emeklilerin yaşam koşullarını olumsuz etkilediğini belirten Türeli, aralık ayında başlayacak asgari ücret görüşmelerinin kritik önemde olduğunu söyledi. Türkiye’de asgari ücret ve asgari ücret civarında çalışanların oranının yüzde 50’ler seviyesinde olduğunu ifade eden Türeli, bu oranın ABD ve OECD ülkelerinde yüzde 4-5 düzeyinde bulunduğunu kaydetti. Türkiye’nin Avrupa Birliği ülkeleri arasında en düşük asgari ücret seviyesine sahip ülkelerden biri olduğunu da dile getirdi. Mevcut asgari ücretin 28 bin 75 TL olduğunu hatırlatan Türeli, ekim ayı itibarıyla açlık sınırının 38 bin 24 TL’ye yükseldiğini söyledi. Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyetinin ise 49 bin lirayı aştığını belirten Türeli, asgari ücretin enflasyon karşısında eridiğini ve alım gücünün gerilediğini savundu.
Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun yapısı değişmeli
Rahmi Aşkın Türeli, asgari ücret belirleme sisteminin de değiştirilmesi gerektiğini söyledi. Mevcut Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun hükümet, işveren ve işçi temsilcilerinden oluşan 5+5+5 yapısını eleştiren Türeli, hükümet ile işveren temsilcilerinin birlikte hareket etmesi durumunda işçi temsilcilerinin etkisinin azaldığını savundu. Asgari ücret belirlenirken yalnızca bir işçinin değil, ailesiyle birlikte insanca yaşayabileceği gelirin esas alınması gerektiğini belirten Türeli, ücret hesaplamasında asgari ücretlilerin temel harcama kalemlerinin dikkate alınmasını istedi. Barınma, gıda ve ulaşım giderlerinin düşük gelirli çalışanlar üzerindeki etkisine işaret eden Türeli, asgari ücret için ayrı bir enflasyon hesabı yapılması gerektiğini kaydetti.
“Asgari ücret insanca yaşanacak seviyeye çıkarılmalı”
Türeli, asgari ücretin yalnızca ücretli çalışanları değil, işsizlik yardımlarını ve genel sağlık sigortası primlerini de etkilediğini hatırlattı. Bu nedenle asgari ücrette yapılacak düzenlemenin geniş bir kesimin yaşam koşullarını doğrudan ilgilendirdiğini ifade etti. Reel ücretlerdeki kayıpların telafi edilmesi gerektiğini belirten Türeli, çalışma hayatında sendikalaşma, grev ve toplu sözleşme haklarının güçlendirilmesini istedi. Türkiye’nin Uluslararası Çalışma Örgütü normlarına uygun, kayıt dışılığın bulunmadığı ve çalışanların örgütlenebildiği bir çalışma hayatına ihtiyacı olduğunu söyledi.
HABAŞ patlaması da Meclis gündeminde
Türeli’nin konuşmasında İzmir Aliağa’daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlama da yer aldı. Facianın ardından 18 işçinin yaşamını yitirdiği olayla ilgili değerlendirmelerde bulunan Türeli, iş güvenliği ve sorumlulukların araştırılması gerektiğine işaret etti. CHP’li Türeli, yaşanan facianın tüm yönleriyle incelenmesinin önemine dikkat çekerek, iş cinayetlerinin önlenmesi için gerekli adımların atılması gerektiğini vurguladı.