Nöbetçi Eczaneler
Şirket adına kayıtlı ticari araçların sigortasız kişiler tarafından kullanılması durumunda uygulanan SGK yaptırımlarında yeni bir döneme geçildi. Yapılan değişiklikle, trafik denetimlerinde sigortasız olduğu belirlenen her sürücünün doğrudan kayıt dışı çalışan olarak kabul edilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yeni uygulamada, şirket aracını kullanan kişinin araç sahibiyle arasındaki ilişkinin niteliği araştırılacak. Böylece aracın bir arkadaş veya akraba tarafından kullanılmasıyla sigortasız işçi çalıştırılması birbirinden ayrılacak.
Trafik denetimlerinden SGK’ya bildirim yapılıyor
2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile il emniyet müdürlükleri arasında yürütülen uygulama kapsamında, şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları kontrol ediliyor. Trafik ekipleri, denetim sırasında sigortasız olduğunu belirlediği sürücülere ilişkin tutanakları SGK’ya iletiyor. Plaka, sürücünün kimlik bilgileri, denetimin yapıldığı yer ve tarih gibi bilgileri içeren bu tutanaklar, kurum tarafından kayıt dışı istihdam yönünden inceleniyor.
Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılacak
Yeni düzenlemenin en önemli noktası, trafik ekiplerince hazırlanan tutanağın tek başına idari para cezası uygulanması için yeterli görülmemesi oldu. Sürücü ile araç sahibi şirket arasında geçmişe dönük sigortalı bir çalışma ilişkisi bulunmaması halinde dosya SGK denetmenlerine gönderilecek. Denetmenler, hem sürücünün hem de araç sahibinin ifadesine başvurarak aralarındaki ilişkinin niteliğini belirlemeye çalışacak. Aracın arkadaşlık veya akrabalık nedeniyle kullanılıp kullanılmadığı, emanet verilip verilmediği ve taraflar arasında fiili bir işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı değerlendirilecek. Yapılacak incelemenin ardından hazırlanacak rapor doğrultusunda işlem tesis edilecek. Böylece yalnızca şirket aracını kullanıyor olmak, kişinin otomatik olarak sigortasız çalışan sayılması için yeterli olmayacak.
Sigortasız çalışmanın başlangıç tarihi nasıl belirlenecek?
Düzenleme, kayıt dışı çalışmanın başlangıç tarihinin tespitinde uygulanacak esasları da kapsıyor. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığını gösteren birden fazla bilgi ve belgenin bulunması durumunda, en eski tarihli tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ayda ve takip eden aylarda çalışmanın sürdüğünün belirlenmesi halinde, tespit edilen her çalışma günü için bir günlük sigortalı hizmet kazandırılacak. Bu çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Çalışmanın tespit edilmediği bir ayın ardından yeniden çalışma belgesi ortaya çıkarsa yeni bir işe giriş işlemi yapılacak. Henüz sonuçlandırılmamış veya ilgili servislere gönderilmiş dosyalar da yeni genelge hükümleri doğrultusunda ele alınacak.
Şirketlere 198 bin 180 liraya kadar ceza
Kayıt dışı istihdamın tespit edilmesi halinde şirketler açısından ağır idari yaptırımlar gündeme gelebilecek. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102. maddesi kapsamında, sigortasız çalıştırılan kişi için işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi durumunda 66 bin 60 lira idari para cezası uygulanabiliyor. Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması ve yeniden tespit edilmesi halinde ceza, her bir sigortasız çalışan için 198 bin 180 liraya kadar çıkabiliyor. Bunun yanı sıra sigortasız çalışanın ilgili aylık bildirimlerde gösterilmemesi halinde 66 bin 60 lira, ücret bordrosunda yer almaması durumunda 16 bin 515 lira, yasal kayıtların geçersiz sayılması halinde ise 16 bin 515 lira tutarında ek idari para cezaları da uygulanabiliyor. Söz konusu yaptırımlar farklı ihlallere dayanıyor. Bu nedenle inceleme sonucunda belirlenen eksikliklerin niteliğine göre şirketler hakkında birden fazla ceza uygulanması mümkün olabilecek.
Kiralık ticari araçlarda sözleşme şartı
Ticari aracın kiraya verilmesi halinde ise farklı bir değerlendirme yapılıyor. Aracı kullanan kişinin, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması durumunda, yalnızca bu nedenle araç sahibine kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor. Ancak bu uygulamadan yararlanılabilmesi için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanması gerekiyor.