Kontrolsüz Güç, Güç Değildir

KÖŞE YAZISI / EKONOMI & KENT;

Gaziantep; güçlü sanayisi, köklü ticaret kültürü ve mutfağıyla Türkiye’nin en dinamik şehirlerinden biri olsa da son yıllarda hem hızlı büyümenin hem de bölgesel krizlerin getirdiği ciddi yapısal sorunlarla karşı karşıyadır. Kontrolsüz nüfus artışı ve göç baskısı nedeniyle konut fiyatları ve kiralar İstanbul ölçeğine yaklaşmıştır. Özellikle dar ve orta gelirli aileler için barınma en kritik insani sorun haline gelmiştir. Şehir çok hızlı büyüdüğü için altyapı yer yer yetersiz kalmaktadır; şiddetli yağışlarda yaşanan su baskınları ve ulaşım kilitlenmeleri bunun somut göstergesidir. Şehir içi ulaşımda toplu taşımanın yetersizliği ve hususi araç sayısındaki artış, ana arterlerde günün her saati ciddi bir trafik yükü oluşturmaktadır. Sanayileşme hızıyla oranlandığında halkın nefes alabileceği büyük parklar, sosyal mekânlar ve nitelikli kamusal alanlar oldukça kısıtlıdır. Üretim hacmi çok yüksek olsa da ağırlıklı olarak tekstil, halı, ambalaj ve gıda gibi geleneksel sektörlerde yoğunlaşılmıştır. Yüksek teknolojik AR-GE’ye ve markalaşmaya dayalı katma değerli üretim oranı hâlâ istenen düzeyde değildir. İhracat odaklı bir şehir olmasına rağmen limanlara olan bağlantıların altyapı ve maliyet açısından iyileştirilmesi gerekmektedir. Demiryolu lojistiğinin yetersizliği navlun maliyetlerini artırmaktadır. Tıpkı konutlarda olduğu gibi özellikle tarihi çarşılarda ve merkezi caddelerde dükkân kiralarının astronomik seviyelere ulaşması esnafımızın belini bükmektedir. Kentteki yoğun mülteci/sığınmacı nüfusuyla birlikte artan kayıt dışı ve ruhsatsız ticari faaliyetler, vergisini veren geleneksel esnaf aleyhine haksız rekabet oluşturmaktadır. Sanayi çarkları dönerken makine operatörü, teknik personel ve yetiştirilmek üzere çırak/kalfa bulunmasında büyük zorluk yaşanmaktadır. Gaziantep artık yaşaması pahalı bir şehir haline geldiği için asgari ücret veya buna yakın maaşlarla çalışan işçilerin geçim sıkıntısı artmıştır. Gaziantep’in en büyük eksikliği; kontrolsüz ve planlanmamış büyümedir. Şehrin sanayisi ve nüfusu; kentsel altyapının, sosyal imkânların, konut stokunun ve ulaşım ağının taşıyabileceğinden çok daha hızlı büyümüştür. Üretim kapasitesini nitelikli teknolojiye kaydırmamak ve kentsel yaşam kalitesini bu büyümeye paralel olarak yükseltmemek, Gaziantep’in bugün önündeki en büyük problemdir.