Bu Gün 25 Nisan; Çanakkale’de Ölüm Emrine “Başüstüne!” Diyen Kumandan Vefat Yıldönümünde Miralay Esat Furgaç Beyi Saygıyla ve Minnetle Anıyoruz

1915 yılında Çanakkale Savaşı sırasında Osmanlı ordusu, İtilaf Devletleri’nin büyük saldırıları karşısında son derece kritik anlar yaşamaktaydı. Bu savaş sırasında Anafartalar cephesinde görev yapan komutanlardan biri de Süvari Miralayı Arnavut Esat Bey’di.

Savaşın en kritik anlarından birinde, cephede düşmanın ilerleyişini durdurmak için acil bir karşı saldırı gerekiyordu. Ancak cephede kullanılabilecek hazır bir kuvvet kalmamıştı. O sırada bölgedeki birliklerin komutanı olan Mustafa Kemal Atatürk, elinde kalan tek kuvvetin süvari birlikleri olduğunu görmüştü.

Mustafa Kemal, Süvari Miralayı Esat Bey’i çağırdı ve çok ağır bir emir verdi. Bu emir aslında birliklerin neredeyse kesin bir fedakârlıkla düşmana saldırması anlamına geliyordu.

Esat Bey, emri dinledikten sonra tereddütsüz şekilde:

“Başüstüne!” diye cevap verdi.

Mustafa Kemal, verilen emrin ağırlığını düşündüğü için Esat Bey’in durumu tam anlayıp anlamadığını kontrol etmek istedi ve tekrar sordu:

“Ne demek istediğimi anladınız mı?”

Esat Bey’in verdiği cevap tarihe geçecek kadar anlamlıydı:

“Evet efendim… Ölmekliğimizi emrettiniz!”

Bu cevap, hem askerî disiplinin hem de vatan için fedakârlığın sembolü olarak anlatılan olaylardan biri olmuştur. Esat Bey’in bu tavrı, cephedeki komutanların fedakârlık anlayışını gösteren çarpıcı örneklerden biri olarak tarih kitaplarında yer alır.

İşgal Altındaki İstanbul’da Gizli Mücadele

Birinci Dünya Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti yenilgiye uğramış ve Mondros Ateşkes Antlaşması sonrasında İstanbul İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmişti.

Bu dönemde İstanbul’da görünürde Osmanlı hükümeti bulunmakla birlikte gerçek güç işgal kuvvetlerinin elindeydi. Ancak şehirde aynı zamanda Anadolu’daki Millî Mücadele’ye destek veren gizli teşkilatlar da faaliyet yürütüyordu.

1921 yılında Esat Bey, İstanbul’da Polis Genel Müdürü görevine getirildi. Bu göreve atanmasında önemli rol oynayan kişi ağabeyi olan Ahmet İzzet Paşa idi.

13 Haziran 1921 tarihinde göreve getirilen Esat Bey, yalnızca bir emniyet yöneticisi olarak çalışmadı. Aynı zamanda İstanbul’daki millî direniş örgütleriyle temas hâlinde olan önemli isimlerden biri oldu.

Araştırmalara göre Esat Bey aynı zamanda:

İstanbul Merkez Kumandanlığı görevini yürüttü

Millî Müdafaa Teşkilâtı Merkez Heyeti Başkanlığı yaptı

gizli millî örgütlerle bağlantı kurarak Anadolu’daki mücadeleye destek sağladı

Bu dönemde İngiliz istihbarat raporlarında İstanbul’da faaliyet gösteren bazı gizli millî teşkilatlardan söz edilir. Bunlardan biri İngiliz belgelerinde “Halâs-ı Vatan” olarak geçen teşkilattır.

İngiliz belgelerinde ayrıca Esat Bey’in: Albay rütbesinde olduğu gizli Ay ve Yıldız Cemiyetinin ikinci başkanı olarak görev yaptığı yönünde bilgiler bulunmaktadır.

Bu durum, Esat Bey’in işgal altındaki İstanbul’da görünürde devlet görevlisi olarak çalışırken perde arkasında Millî Mücadele’ye destek veren kişilerden biri olduğunu göstermektedir.

İstanbul’un Kurtuluşunda Önemli Rol

1922 yılında Anadolu’daki savaş Büyük Taarruz ile kesin zaferle sonuçlandı. Ardından imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İtilaf Devletleri İstanbul’u boşaltmayı kabul etti.

Türk ordusunun 3. Kolordusu, komutan Şükrü Naili Paşa yönetiminde İstanbul’a girdi.

Bu olay: İstanbul’un Kurtuluşu olarak tarihe geçti.

Şehrin kurtarılmasının hemen ardından Esat Furgaç Paşa, 7 Ekim 1922 tarihinde İstanbul’un ilk askerî valisi olarak görevlendirildi.

Bu görev son derece kritik bir görevdi. Çünkü şehir uzun yıllar süren işgalden yeni kurtulmuştu ve: güvenliğin sağlanması yönetimin yeniden kurulması kamu düzeninin oluşturulması gibi önemli sorumluluklar bulunuyordu.

Esat Paşa bu görevi 4 Nisan 1923 tarihine kadar sürdürdü.

 

Miralay Abdülhalim Esat Furgaç’ın kabri İstanbul’daki Karacaahmet Mezarlığı’ndaki aile mezarlığında bulunmaktadır.

Sevgili ve Değerli Okurlarımızdan Başta Ülkemizin Banisi  Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK ve Silah Arkadaşlarına ve Bu Kıymetli Kumandamızın Aziz Ruhlarına Lütfen  El Fatiha’yı Esirgemeyiz. Teşekkür Ederiz