Nöbetçi Eczaneler
2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün sahipleri belli oldu. Bu yılki prestijli ödül, optogenetik alanındaki çalışmalarıyla ABD’li psikiyatrist ve nörolog Karl Deisseroth ile Alman bilim insanları Peter Hegemann ve Georg Nagel’e verildi.
Nobel Komitesi, üç bilim insanının ışıkla kontrol edilen iyon kanalları ve optogenetik alanındaki keşiflerinin sinir sisteminin çalışma biçiminin anlaşılmasında önemli bir dönüm noktası olduğunu açıkladı.
Optogenetik nedir?
Ödüle konu olan optogenetik, belirli hücrelerin ışık aracılığıyla kontrol edilmesine imkan sağlayan bir araştırma alanı olarak öne çıkıyor. Yöntem sayesinde bilim insanları, beynin belirli bölgelerindeki hücrelerin davranışlar üzerindeki etkisini çok daha ayrıntılı şekilde inceleyebiliyor. Optogenetik araştırmaları, özellikle öğrenme, korku, bağımlılık ve hareket gibi karmaşık davranışların arkasındaki sinirsel mekanizmaların anlaşılmasına katkı sağlıyor. Bu yöntem sayesinde araştırmacılar, belirli sinir hücrelerini etkinleştirerek veya baskılayarak farklı davranışların hangi sinir devreleriyle bağlantılı olduğunu araştırabiliyor.
Nobel Komitesi: Beyni anlama biçimimizi değiştirdi
Nobel Komitesi, optogenetik çalışmalarının nörolojik ve psikiyatrik bozukluklarla ilişkili belirli anılar, duygular ve davranışlardan sorumlu sinir devrelerinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olduğunu belirtti.Komitenin değerlendirmesinde optogenetiğin beynin çalışma biçimine ilişkin bilimsel anlayışı önemli ölçüde değiştirdiği vurgulandı. Alandaki yeni araştırmaların, insan beyninin nasıl çalıştığına ilişkin uzun süredir yanıt aranan sorulara ışık tuttuğu ifade edildi.
Parkinson ve epilepsi için umut olabilir
Ödüle konu olan çalışmalar yalnızca temel bilim açısından değil, tıp alanındaki olası uygulamaları nedeniyle de önem taşıyor. Optogenetik alanındaki gelişmelerin gelecekte Parkinson hastalığı ve epilepsi gibi nörolojik rahatsızlıkların tedavisine yönelik yeni yöntemlerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar ayrıca yöntemi görme yetisini kaybetmiş kişilerde görmenin yeniden sağlanmasına yönelik çalışmalarda kullanmaya çalışıyor. Bu yönüyle optogenetik, laboratuvar araştırmalarından klinik uygulamalara uzanan önemli bir araştırma alanı olarak değerlendiriliyor.
Geçen yıl Nobel Tıp Ödülü kime verilmişti?
2025 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü, bağışıklık sisteminin kontrol altında tutulmasında rol oynayan mekanizmalar üzerine yaptıkları çalışmalar nedeniyle ABD’li Mary Brunkow ve Fred Ramsdell ile Japon bilim insanı Shimon Sakaguchi’ye verilmişti. 2026 ödülüyle birlikte Nobel Komitesi, bu yıl da insan sağlığının ve biyolojik mekanizmaların anlaşılmasına yönelik önemli bir bilimsel çalışmayı ödüllendirmiş oldu.
Nobel Ödülü 10 Aralık’ta sahiplerine verilecek
2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nün resmi takdimi 10 Aralık’ta Stockholm’de gerçekleştirilecek törenle yapılacak. Karl Deisseroth, Peter Hegemann ve Georg Nagel, törende Nobel diploması ve altın madalyanın yanı sıra 1,2 milyon dolarlık ödül çekini alacak. Ödül töreninin 10 Aralık’ta yapılması, Nobel Ödülleri’nin kurucusu Alfred Nobel’in 1896’daki ölüm yıl dönümüne denk gelmesi nedeniyle geleneksel önem taşıyor.