ANTEP FISTIĞI ÜRETİCİLERİ DERTLİ

Fıstık, özellikle de Antep fıstığı üretiminde taban fiyatın açıklanmaması veya alım fiyatlarının düşük kalması ile destekleme mekanizmalarındaki yetersizlikler, üreticilerin en sık dile getirdiği ekonomik sorunların başında yer alıyor. Fındıkta TMO veya çayda ÇAYKUR gibi devlet güvencesi sunan bir alım kurumu, Antep fıstığında aktif değildir. Geçmişte alım yapan Güneydoğubirlik gibi kooperatif yapıların piyasadaki düzenleyici rolünü kaybetmesi, devletin piyasayı regüle eden bir taban fiyat açıklamaktan uzaklaşmasına neden olmuştur. Taban fiyat açıklanmadığı için fiyatlar tamamen serbest piyasada; az sayıda büyük tüccar, sanayici veya baklava ve çikolata imalatçısının belirlediği seviyelerde oluşmaktadır. İşaret borcu veya nakit ihtiyacı nedeniyle rekolte ve hasat döneminde ürünün, tüccarın sunduğu düşük fiyattan elden çıkarılması zorunlu hale gelmektedir. “Gübre, mazot, ilaçlama, işçilik ve sulama maliyetleri yüksek enflasyonla artarken, çiftçinin elinden çıkan ham fıstık fiyatının aynı oranda artmaması üreticinin kâr marjını tamamen eritmektedir.” Çiftçiden çok düşük fiyata alınan fıstık; işlenip depolanıp tüketiciye ya da imalatçıya ulaştığında katbekat yüksek fiyatlara satılır. Aradaki katma değer üreticiye değil, çoğunlukla aracılara ve depoculara kalmaktadır. Diğer stratejik tarım ürünlerine kıyasla fıstık üreticisine verilen doğrudan gelir desteği veya ürün bazlı prim destekleri (kilo başına destek) yetersiz kalmakta ya da maliyet artışlarını karşılayamamaktadır. Fıstık ağaçları bir yıl bol ürün verirken (“var yılı”), ertesi yıl çok az ürün verir (“yok yılı”). Var yılında rekolte yüksek olduğu için fiyatlar aşırı düşer. Devletin, rekoltenin yüksek olduğu dönemlerde alım garantisi veya depolama desteği vermemesi, çiftçinin bolluk döneminde bile zarar etmesine yol açar. Fıstık üretilen bölgelerde sulama altyapısının yetersizliği rekolteyi ve kaliteyi doğrudan etkilemektedir. Kuraklıkla mücadele eden çiftçiye verilen altyapı desteklerinin yetersiz olması rekolte riskini daha da artırmaktadır. Tarımda Taban Fiyat, Maliyet Baskısı ve Üreticinin GeleceğiDönem dönem tatlı ve gıda imalatçılarının hammadde maliyetini düşürmek amacıyla ithalat taleplerinin gündeme gelmesi veya verilen ithalat izinleri, yerli üreticinin pazar payını ve fiyat gücünü önemli ölçüde zayıflatmaktadır.